X
تبلیغات
رایتل

گزارش بازدید از آثار تاریخی بازار بزرگ و کاخ گلستان

جمعه 18 آذر‌ماه سال 1390

                                                

گزارش بازدید از آثار تاریخی بازار بزرگ و کاخ گلستان

این بازدید طبق فراخوانی که توسط مدیر اجرایی به صورت بخشنامه و پیام کوتاه هنرآموز رشته معماری و پیش دانشگاهی ارسال گردیده بود در صبح روز پنجشنبه 12/ 08/ 90 ساعت 9 صبح همکاران در سبزه میدان جمع شدند. در این سفر آقای مهندس حشمتی نماینده میراث فرهنگی به عنوان استاد همکاران را همراهی نمودند.

  

بازدید به اتفاق 26 نفر از هنرآموزان دو رشته معماری و پیش دانشگاهی آغاز گردید.

مناطق بازدید شده به شرح ذیل می باشد: 

 سبز میدان          تیمچه مهدیه         سرای حاج حسن                امام زاده یحیی    

مسجد جامع        مدرسه علمیه       چهار سوق                        بین الحرمین               راسته قماش فروشی                   

مجموعه کاخ گلستان شامل: بنای شمس العماره    بنای بادگیر      تالار آیینه  

 نگار خانه های کاخ

 

                مجموعه بازار تاریخی تهران در ضلع جنوبی خیابان 15 خرداد و حد فاصل با  خیابان مولوی ،  خیام  و 17 شهریور ، در بافت قدیمی و تاریخی شهر واقع شده و چون گذشته مهمترین مرکز تجاری و بازرگانی است. بازار تهران همراه دیگر بناهای تاریخی محدود خود مانند مسجد شاه ( امام ) ، مسجد جامع و.... از مجموعه های مهم تاریخی و هنری شهر تهران محسوب می شود .

                با توجه به مدارک و شواهد موجود ، بنای اولیه بازار به دوره شاه تهماسب صفوی و هم زمان با ساخت برج و بارو و دروازه های شهر تهران در حدود سال های 930-948هـ. ق تعلق دارد. ظاهراً چهار بازار لباف ها، کرجی دوزها، سراج(بافنده ) و نعل چی ها، قدیمی ترین بخش بازار تهران است، بخش های قدیم بازار تهران با پوشش طاق و گنبد مسقف شده و روشنایی آنها از روزنه های تعبیه شده در گنبدهای آجری آن تأمین می شود.

     بنای اولیه سبزه میدان در سمت شمالی مجموعه بازار مربوط به اوایل دوره صفویه است. اما در دوره قاجاریه و سال 1268 ه. ق. به دستور امیرکبیر، حاج علی خان مقدم مراغه ای(حاجب الدوله) تغییرات عمده ای در وضع سبزه میدان داد.این میدان در دوره های مختلف یکی از مراکز مهم مذهبی، اجتماعی و سیاسی تهران بود و در آن انواع مراسم اجرا می شد.  

       در ضلع جنوبی سبزه میدان، سر در زیبایی وجود دارد که به راسته های مختلف بازار راه می یابد این سردر از دهنه های اطراف به مغازه ها اختصاص دارد. سر در ورودی امام زاده یحیی در یکی از راسته های بازار واقع شده است. این مجموعه دارای تزیینات کاشی کاری بسیار زیبایی است که شامل انواع کاشی معرق و هفت رنگ می باشد. و از معدود بناهای روباز (حیاط مشجر)در مجموعه بازار می توان از امام زاده یحیی نام برد.

 

به نوشته صنیع‌الدوله، چهار سوی بزرگ و کوچک بازار در زمان فتحعلی شاه قاجار ساخته شد. در این زمان مجموعه بازار به طرف شمال غرب و غرب توسعه یافت، به طوری که به تدریج حد فاصل بین ارگ و مسجد جامع به بخش پر رونق بازار تبدیل شد و معروف‌ترین و معتبرترین سراها و تیمچه‌ها در این محدوده فعال شدند.  

در دوره ناصرالدین شاه بر تعداد راسته ها و رسته های بازار افزوده شد و تعدادی سرا و تیمچه معتبر ساخته شد. مانند دیگر مجموعه بازارهای تاریخی ، هر کدام از راسته ها ، رسته ها ، سراها و تیمچه های بازار تهران به صنف و فعالیت خاصی اختصاص داشت .